De woontoren Vuylcop is in de 14e eeuw gebouwd. Vermoedelijk rond het jaar 1300, maar zekerheid is hier niet over. De aangetroffen stenen maken eerdere datering onmogelijk. De toren is gebouwd op een hoger stukje grond (Vuylkoop stroomrug) in de ontginningsgebieden van Tull en 't Waal en Schalkwijk.
Vuylcop is een woontoren van 7 bij 10 meter. De rechthoekige toren bestaat uit een bovengrondse kelder, met daarop twee verdiepingen en een zolder onder een zadeldak. Rond de toren is een gracht.
Kasteel Vuylcop
In de loop van de eeuwen veranderde de woontoren van uiterlijk en werd het een kasteel. Er verschenen torens en een toegangsbrug over de gracht.
Vuylcop had ook een omgrachte voorburcht, waarop een hofstede en bijgebouwen stonden. Wanneer dit precies gebeurde is onduidelijk, maar in 1538 werd Vuylcop als riddermatig erkend. Een teken dat het een serieus kasteel was.
Scheefgezakt
In de 17e eeuw veranderde de woontoren zelf van uiterlijk. Er werd een verdieping bijgebouwd en het dak veranderde van vorm.
Hoewel de fundamenten van het huis verzwaard waren, was het gewicht van de extra verdieping teveel.
De woontoren is daardoor scheefgezakt en de gevels zijn gaan doorbuigen. Rond 1800 zijn de traptoren en de extra verdieping weer verwijderd.
De huidige eigenaar heeft de toren gerestaureerd van 1969 tot 2003.
Huijs Vuylcop
De hereboerderij van deze hofstede is momenteel terug te vinden naast de woontoren. Dit zogenaamde "Huijs Vuylcop" bestond al in 1626 en uit afbeeldingen uit die tijd, zien we dat het onveranderd is gebleven. Het vermoeden bestaat dat de boerderij vooral later voor bewoning werd gebruikt, omdat de woontoren minder comfortabel was om in te wonen.
Kasteel Vuylcop zou wel eens een van de oudste huizen van de gemeente Houten kunnen zijn.
| ±1300 | Bouw woontoren |
| 1392 | Eerste vermelding Vuylcop |
| 1538 | Vuylcop riddermatig |
| 1626 | Eerste vermelding boerderij |
| ±1675 | Extra verdieping, ander dak |
| ±1750 | Bouw achterhuis boerderij |
| ±1800 | Verdieping afgebroken |
| 1968 | Brand achterhuis boerderij |
| 1969 | Restauratie woontoren |
| 2003 | Einde restauratie |