Kasteel Schalkwijk I is al voor 1250 gebouwd door een lid van de familie Van Schalkwijk in de Tetwijksepolder. Deze familie was betrokken bij de ontginningen in dit gebied en bezat veel macht en rijkdom. Vanuit kasteel Schalkwijk I werd de omgeving bestuurd
.
In 1250 duikt het kasteel de eerste keer op in de bronnen als het kasteel wordt overgedragen. In 1270 komt het kasteel voor de tweede keer voor, namelijk in een lijst van leenmannen van de graaf van Gelre.
Kasteel Schalkwijk I stond enkele honderden meters ten noorden van de ijsbaan, aan het begin van de Tetwijkseweg. Gedacht wordt dat het kasteel een afmeting had van 20 bij 20 meter.
Fundamenten van het stenen kasteel zijn in 1999 waargenomen door Frans Landzaat, historicus in Schalkwijk toen er langs de Tetwijkseweg een sloot werd gegraven. De sloot werd dwars door de archeologische resten heengegraven. Naast de vele kloostermoppen uit ongeveer 1250, werd ook duidelijk een fundament van grindkeien en gestapelde stenen waargenomen.
Verschillende kloostermoppen en cementresten zijn anno 2012 in de berm van de Tetwijkseweg gevonden, omdat deze bij onderhoudswerkzaam-heden aan de sloot door het Hoogheemraadschap naar boven worden gehaald. De archeologische werkgroep heeft in oktober 2012 een laat-middeleeuwse drinkbeker in de sloot gevonden.
Mottekasteel
Mogelijk is het stenen kasteel voorafgegaan door een houten mottekasteel in de periode 1140 - 1240. N. van de Monde spreekt in de 19e eeuw zelfs over een kasteel Schalkwijk in 1165. In die tijd werden kastelen zeker van houten gebouwd, zoals op enkele andere locaties in Houten het geval was.
In 1304 raakt Bertold (Gijsbert) van Schalkwijk betrokken bij de slag bij de Lek. Als straf wordt kasteel Schalkwijk I door Jan van Beusichem, heer van Kuilenburg gesloopt. Het kasteel wordt later herbouwd.
In juli 2012 laat Frans Landzaat zien waar hij de resten van Schalkwijk I heeft gevonden. In de berm vinden we een deel van een kloostermop uit 1250 en resten van cement.
| ±1140 | Mottekasteel |
| ±1240 | Vermoedelijke bouw |
| 1250 | Eerste vermelding |
| 1304 | Sloop kasteel |
| ±1321 | Bouw Schalkwijk II |