De Midden IJzertijd
In de Vroege IJzertijd verlegt de Rijn zich. De rivier stroomt niet meer door Houten, maar steeds vaker via de huidige route van de Kromme Rijn. Tijdens de Midden IJzertijd is in Houten een aantal restgeulen gevuld met water. Deze geulen zijn watervoerend en met hoogwater stromen ze over.Op de Houtense en Jutphase stroomrug komt steeds vaker bewoning voor. We zien dit vooral in het zuidoosten van Castellum, De Grassen, rond het Loerikse park, rond het Oude Dorp en bij de Tuurdijk in 't Goy.
Nederzetting in de Grassen/Castellum Vooral in de Grassen (parallel aan de spoorlijn) ontstaat bewoning. Boerderijen stonden hier in een lintbebouwing langs een restgeul. Deze geul stroomde vanaf de fietstunnel bij Het Gras door Castellum, waar veel sporen zijn gevonden uit de Midden IJzertijd. Bewoning in deze nederzetting langs de restgeul is rond 500 voor Christus begonnen (bron).
Een gevonden boomstamkano bewijst dat de geul groot genoeg was om te bevaren. Via bruggen wisten bewoners de geul te passeren. Naast vee werd er ook gevist in de geul. De boerderijen stonden met de achterzijde tegen de geul aan, dus aan de voorzijde zal aan beide zijden een weg hebben gelopen. Het lijkt erop dat er 2500 jaar terug een redelijk uitgestrekte nederzetting heeft gestaan in het huidige Houten-Zuidoost.
Op een steenworp afstand in Loerik (nabij de Heidetuin) zijn sporen gevonden van een nederzetting uit de Midden-IJzertijd.
Nederzetting in Tiellandt (Poorten)
Rond 500 voor Christus vestigden aan de oever van een vijftien meter brede restgeul van de rivier zich mensen in Tiellandt. Archeologen vonden honderden, voornamelijk kleine paalsporen af. Ook werd een skelet van een veertig jaar oude man gevonden.
Op een steenworp afstand was ter hoogte van de Burgemeester Wallerweg/Lobbendijk sinds 450 voor Christus bewoning.
Elders
Sporen uit de Midden IJzertijd zijn ook gevonden in 't Goy ten noorden van de Tuurdijk en bij de Tuibrug.
Tot welke bevolkingsstam de eerste bewoners hoorden is niet duidelijk. Vermoedelijk ging het om een Keltische stam.